بر وزن فعل " " زنبور بر وزن فعلول " " عبّاس بر وزن فعّال " " حسين بر وزن فعيل " " صابون بر وزن فاعول " " اكبر بر وزن افعل " " مفتاح بر وزن مفعال " . ( ابنيه افعال ثلاثىّ مجرّد ) فعل ماضى ثلاثى مجرد را سه بناء است " مفتوح العين - مكسور العين - مضموم العين " يعنى يا عين الفعل آن مفتوح است ، بر وزن " فعل " مانند " ضرب : زد " و " نصر : يارى كرد " و " منع : بازداشت " يا مكسور است ، بر وزن " فعل " مانند " علم : دانست و " حسب : پنداشت " يا مضموم است ، بر وزن " فعل " مانند " شرف : با شرافت شد " ، و در هرسه بناء فاء الفعل مفتوح ، و لام الفعل در چهارده صيغه مختلف است ، و بناء ماضى ثلاثى مجرد از هرمصدرى باشد يكى از اينهاست ، و غير اينها نيست ، جز چند لفظ كه در تقسيم دهم مذكور خواهد شد . و فعل مضارع ثلاثى مجرد همچنان داراى سه بناء است ، يعنى عين الفعل يا مضموم ، يا مكسور ، يا مفتوح است ، و در هرسه بناء حرف مضارع مفتوح ، و فاء الفعل ساكن ، و لام الفعل در چهارده صيغه مختلف است ، چنانچه صورت كتابت آنها گذشت . لكن ماضى مفتوح العين از بعضى مصدرها مضارع آن مكسور العين است مثل " ضرب - يضرب " و از بعضى مصدرها مضارع آن مضموم العين است مثل " نصر - ينصر " و از بعضى مصدرها مضارع آن مفتوح العين است مثل " منع - يمنع " .